Weblog Studio Klankdruppels



richard-stone-genezende-vertelkuns




Richard Stone
Lichaam en ziel van de vertelkunst.

16 augustus 2015


Hoe komt in een verhaal die magische kracht vrij, waarmee een gemeenschappelijke verbondenheid wordt gesmeed, terwijl die er luttele ogenblikken daarvoor nog niet was? Waarom houden wij mensen zo van een goed verhaal, hebben wij het vermogen om getransformeerd en bewogen te worden door het levensdrama van iemand anders?
Dit miraculeuze proces wekt volgens een verrassend eenvoudig mechanisme.
Als we de geest even gemakkelijk konden open maken als de motorkap van een auto, dan zouden we het antwoord vinden in de bedrading. Hoewel onze ervaringen verankerd worden in onze zintuigen, loopt ons geheugen voornamelijk op beelden. Ja, er zijn uitzonderingen. Velen van ons gaan af op andere zintuigen, voor hun kennis van de wereld. Maar, ongeacht op welke antenne we afgaan, heb ik ontdekt dat we, voor zover we niet blind zijn, voornamelijk toegang hebben tot ons geheugen via de beelden die we hebben van vroegere gebeurtenissen.

De sleutel tot herinneringen.

Net als bij films, zijn herinneringen aan elkaar geplakt in de vorm van scènes die in elkaar overlopen. Soms zijn deze overgangen langzame vervagingen, met plaatjes die naadloos in elkaar overgaan. Vaak zijn ze gerangschikt in een staccato opeenvolging van stilstaande beelden, met het effect van abrupt op elkaar botsende herinneringen die vaag, of helemaal niet met elkaar te maken hebben. In tegenstelling tot een permanent medium als de dvd, die het mogelijk maakt om steeds opnieuw dezelfde, nooit veranderende beelden eindeloos af te spelen, onthullen meerdere malen opgeroepen herinneringen een medium dat veel veranderlijker en plooibaarder is. Iedere keer dat wij naar binnen reizen en op het pad van een herinnering terug weten te gaan tot haar oorsprong, lijkt het alsof we nuances en verbanden ontdekken die ons de vorige keer waren ontgaan. De helderheid van onze huidige gewaarwording wordt bepaald door onze emotionele toestand en door ogenschijnlijk onbeduidende zaken als de bakgeur van een taart in de oven of het geluid van een voorbijrijdende trein. Deze gewaarwordingen werken als een filter, waar de herinnering doorheen valt, net zoals het licht wordt gefilterd als het door een prisma valt. Zo kan bijvoorbeeld de lichte aanraking van een hand op mijn schouder, een deur openen naar een complete werkelijkheid uit voorbije tijden, waaraan ik veertig jaar lang niet meer aan gedacht heb. Ons oude huis, mijn moeder, een vroegere vriendin. Mijn geest vliegt langs een veelvoud aan beelden en ik wordt overspoeld door gevoelens. In een tijd van een paar seconden flitsen er vele taferelen voorbij en worden net zo snel weer vergeten. We merken zelden op hoe onze gewaarwordingen van het verleden in het heden aanspoelen en hoe het heden terugstroomt in het verleden. De herinneringen vliegen in een sneltreinvaart voorbij, als een subtiele onderstroom tijdens de zintuiglijke waarnemingen. Als we onszelf toestaan om naar binnen te trekken en ons licht doelgericht in die richting laten schijnen, gebeurt er iets opmerkelijks. Ons verleden vloeit dan samen met het heden, wat ons de gelegenheid geeft om verborgen terrein te herwinnen en te recreëren. Maar het ingaan tegen het getijde van het heden vergt een bewust voornemen en de wil om te herinneren. Dit lijkt een kleinigheid om te doen, maar dit herwinnen van het verleden kan heel helend werken.

Wat ons lichaam weet.

Onze verhalen zijn niet alleen mentale vertellingen die onze verbeelding activeren, vormen niet slechts een reeks interessante en betekenisvolle plaatjes, ideeën en dialogen. Nee, een verhaal heeft ook de kracht om diep tot ons door te dringen, tot in iedere cel van ons lichaam, de werking van ons systeem te veranderen en ons welzijn diepgaand te beïnvloeden. Hoe kan het dat iets, dat tot het domein van de kinderen wordt gerekend, zo krachtig kan zijn?
Er bestaat een uitdrukking die luidt: 'Het lichaam kent het verschil niet tussen een echte en een ingebeelde gebeurtenis'.
Dit betekent dus ook dat het lichaam geen onderscheid maakt tussen werkelijke belevenissen en belevenissen die in de vorm van een verhaal tot ons komen. U kunt dit zelf controleren.

  • Ga hiervoor gemakkelijk zitten en stel u voor dat u op straat staat en naar een torenhoge wolkenkrabber opkijkt.. Zie hoe u door de draaideur de hal inloopt en in de lift stapt. U drukt op de knop voor de 43ste verdieping. Als de lift daar aankomt en zijn deuren opent, gaat u uit de lift rechtsaf. U ziet een metalen deur die uitkomt op het balkon. Duw deze deur open en ga naar buiten. U ontdekt vervolgens dat dit gedeelte voorwerp is van renovatie. De muren en balkonrailing zijn weggehaald. Loop nu voorzichtig over het beton en blik even over de rand naar het verkeer dat 43 verdiepingen beneden u raast. Wankel niet . . . want anders . . .
Als u bang wordt van deze gevaarlijk situatie, dan hebt u deze inbeelding waarschijnlijk al afgebroken en uw aandacht weer op het heden en de veilige omgeving gericht. Is het niet opmerkelijk dat alleen de gedachte aan zoiets engs kan leiden tot het onbehagen dat de echte situatie bij u zou oproepen? Wat uw lichaam betreft, was u echt op de 43ste verdieping en kon u echt te pletter vallen.
Het omgekeerde is ook waar. Verhalen die vol van positieve, heilzame beelden zijn, kunnen een fysiologische toestand bewerkstelligen die de biochemische geleerden in verband brengen met gezondheid, ontspanning en emotioneel welbehagen. Er is genoeg onderzoek dat dit heeft uitgewezen. De traditioneel levende volken liggen echter ver voor op deze nieuwe wetenschappelijke tendens. Zij gebruiken al duizenden jaren het verhalen als een krachtig bestandsdeel van hun geneeskunst. Zo zijn er bijvoorbeeld islamitische culturen waar men geen bloemen en snoepgoed meebrengt voor de zieke, zoals wij dat gewend zijn, maar vertelt men hem een verhaal over geduld, volharding en overwinning.
De beelden die daarmee in zijn bewustzijn worden geplant, circuleren dan door zijn ziel als een medicinaal brouwsel dat via de bloedstroom naar de zieke cellen wordt gevoerd. Hoe vaker men aan dit verhaal denkt, des te groter wordt het zelfgenezend vermogen van het lichaam. In de hindoeïstische geneeskunde worden sprookjes verteld om verandering te brengen in de geestelijke aandoeningen van de patiënt. Men hoopt dat de patiënt het sprookje overdenkt en zo een pad vindt door en uit de emotionele beroering. Helaas ontbreekt het ons in onze samenleving aan een persoonlijk en collectief geheugen dat dergelijke verhalen bevat. En zelfs al hadden we deze verhalen wel tot onze beschikking, dan nog zouden veel mensen niet beseffen hoe belangrijk ze zijn. Als we bij toeval hun waarde zouden begrijpen, zouden maar weinigen weten hoe ze de verhalen kunnen delen. We hebben geen traditie die van oudsher de subtiele kracht van een vertelling waardeert. We moeten opnieuw leren hoe we kunnen genieten van een verhaal.
Ziekenhuizen en andere gezondheidskundige instellingen zouden totaal anders kunnen worden ingericht en plaatsmaken voor een gezondheidsmodel waarin verhalen vertellen en andere kunstvormen als zang en dans zijn opgenomen. Steeds meer traditionele gezondheidswerkers staan open voor het idee dat de snelste weg naar genezing via de psyche en de ziel loopt. Misschien lopen verhalenvertellers evenals sjamanen destijds in hun stamcultuur, binnenkort rond in de eerbiedwaardige gezondheidsinstellingen, en dienen ze de patiënten elk hun verhaalmedicijn toe.

uit: Genezende vertelkunst, van Richard Stone.